Marjorie Ritsema Verbinding: het hart van ons werk

Marjorie is regisserend wijkverpleegkundige bij TSN Zorg voor wijkteam Emmen. In haar blogs vertelt ze over haar ervaringen. Dit keer over het (levens)verhaal van een cliënt dat met haar meereist naar het land waar het zich afspeelde.

Sommige huizen voelen anders zodra je binnenkomt. Alsof ze niet alleen muren hebben, maar ook tijd vasthouden. Dit huis hoorde daarbij. Een boerderij waar een man van 92 jaar zijn hele leven had gewoond, samen met zijn zoon. Twee vrijgezellen, al zolang ik ze kende één geheel. Ze zorgden samen voor de dieren, keken samen sport en leefden in een vanzelfsprekende verbondenheid die je niet vaak meer ziet.

Wij kwamen er voor de stomazorg en douchen. Praktisch, noodzakelijk, niets bijzonders. En toch was alles aan deze zorg bijzonder.

Het huis vertelde een verhaal. Aan de voorkant zag je vooral de zoon: iets moderner, iets meer aangepast aan de tijd. Maar aan de achterkant leek de tijd te hebben stilgestaan. Geen verwarming. Geen vloer, maar puur beton. Geen comfort zoals wij dat kennen. In de winter betekende dat: jas aanhouden tot het laatste moment, zelfs in de douche. 

Als we meneer gingen helpen met douchen, moesten we de douche ver van tevoren aanzetten, zodat het kleine hokje überhaupt een beetje warmte kon vasthouden. En wanneer we samen uit de douche stapten, keken we niet uit op tegels of een badkamerkastje, maar recht de koeienstal in. Een stal vol kalfjes keek je vol verwachting aan en loeide enthousiast bij onze aanwezigheid. En soms als er even tijd was, dan liep ik stiekem de stal in om de kalfjes te knuffelen. En dan keek meneer trots toe hoe ik zijn levenswerk omarmde. 

Terwijl ik hem hielp, vertelde hij over zijn leven en over vroeger. Over de tijd dat hij als jonge man soldaat was geweest in het buitenland. Hij sprak over wat hij in die tijd had gezien en meegemaakt, over wat hij had verloren en wat hij had meegenomen. Zijn herinneringen waren zo levendig dat ik ze niet alleen hoorde, maar er in gedachten met hem doorheen liep. Hij vertelde zoals je vertelt wanneer iemand met je meeloopt en de tijd even stil mag staan. En terwijl zijn zoon bij ons aan tafel schoof en koffie inschonk, hoorde ook hij opnieuw het leven van zijn vader. Verhalen die hij nog niet eerder had gehoord en nu de ruimte kregen.

In diezelfde periode stond voor mij een reis naar datzelfde land op de planning. En terwijl hij sprak, merkte ik dat ik zijn verhalen niet alleen hoorde, maar begon mee te dragen. Alsof hij mij stiekem vroeg; wanneer je daar bent, kijk ook nog even voor mij. Tijdens mijn reis keek ik rond met zijn verhalen in mijn hoofd en bleef op plekken staan waar ik anders voorbij was gelopen. Ik reisde niet alleen als toerist, maar ook als luisteraar die iets bij zich droeg. 

Toen ik terugkwam, vertelde ik hem wat ik had gezien en had foto’s van de plekken waar hij als jonge man had geleefd. En ineens was daar iets wat je niet kunt plannen. Een man van 92 en ik, verbonden door verhalen, door zorg, door herinneringen. Hij keek naar de foto’s zoals je kijkt naar iets wat je dacht voorgoed kwijt te zijn. Lang, zonder iets te zeggen. Alsof hij daar nog één keer terug was, zonder dat hij zijn huis had hoeven verlaten. 

Dit zijn de momenten die je niet in zorgplannen terugvindt. Die niet meetbaar zijn, maar wel blijven hangen. Momenten waarop je als wijkverpleegkundige even mag meekijken in iemands levensgeschiedenis en daarna weer verder gaat, met respect voor wat je mocht zien.

Het is niet alleen de zorg die dit werk bijzonder maakt. Het zijn de mensen, hun verhalen en de plekken waar je even mag binnenlopen. 

Soms is dat een huis. Soms een leven. En soms een stal vol koeien.